Fatura keserken hangi kur? TCMB alış mı, satış mı (2026)

Fatura keserken TCMB'nin döviz alış kurunu kullanırsın, satış kurunu değil. Taraflar sözleşmede bir kur belirlediyse o kur geçer; belirlemediyse dövizli bedel TCMB döviz alış kuruyla TL'ye çevrilir (GİB özelgesi, 21.09.2018). KDV için esas alınan kur, işlemin yapıldığı gün Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB döviz alış kurudur; Resmî Gazete'deki bu kur, TCMB'nin bir önceki iş günü açıkladığı kurdur.

Aşağıda neden alış kuru olduğunu, hangi günün kurunu alacağını, TL tutarın faturada nasıl göründüğünü ve 1.000 USD ile 1.000 EUR'luk bir örneği bulacaksın.

Kısa cevap: hangi durumda hangi kur (2026)

Satış kuru ancak sözleşmede taraflar öyle kararlaştırdıysa kullanılır. GİB'in yukarıdaki özelgesindeki örnekte sözleşme "TCMB döviz satış kuru" diyordu ve fatura o kurla kesilmişti; kural yine "sözleşmedeki kur" kuralıdır.

Neden alış kuru?

Kuralın iki dayanağı var:

• Vergi Usul Kanunu 280. madde yabancı paraların borsa rayiciyle değerleneceğini söyler. GİB, Bakanlık kur ilan etmediğinde TCMB kurlarının esas alınacağını ve "döviz cinsinden yabancı paralar için döviz alış kurunun" uygulanacağını belirtir (516 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nden aktaran özelge, 17.05.2023).
• KDV Genel Uygulama Tebliği (III/A-1.1) KDV matrahı için açık yazar: "Bedelin döviz ile hesaplanması halinde ise döviz, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği günkü Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk parasına çevrilir."

Efektif kur nakit (banknot) içindir. Fatura bedeli döviz cinsinden olduğu için efektif alış kuru değil, döviz alış kuru kullanılır.

Hangi günün kuru?

TCMB gösterge kurları her iş günü saat 15.30'da belirler ve aynı gün sitesinde ilan eder. Kurlar ertesi gün Resmî Gazete'de yayımlanır. Hafta sonları, resmî tatillerde ve yarım gün çalışılan günlerde kur belirlenmez.

Bu yüzden faturanın günündeki Resmî Gazete'de çıkan kur, TCMB'nin bir önceki iş günü 15.30'da açıkladığı kurdur. Ekim sonu 2026'dan gerçek bir örnek:

Yani 2 Kasım pazartesi günü Resmî Gazete'de kur yoktu; en son yayımlanan kur, 31 Ekim'de çıkan 30 Ekim cuma kuruydu. KDV Genel Uygulama Tebliği, o gün Resmî Gazete'de kur yoksa ne yapılacağını yalnızca mal ihracatı için açıkça yazar: gümrük beyannamesinin kapandığı günden "önceki ilk Resmî Gazete'de" yayımlanan kur alınır. Hizmet faturaları için Tebliğ'de böyle bir cümle yok. Pazartesi ya da bayram sonrası kestiğin bir faturada hangi kuru alacağını mali müşavirinle netleştir.

"Gün" derken fatura tarihi değil, KDV'yi doğuran olayın günü kastedilir. Tebliğe göre bu, hizmetin yapıldığı ya da malın teslim edildiği andır. Fatura hizmetten önce kesildiyse, faturadaki tutar için olay faturanın düzenlendiği andır. Pratikte faturayı hizmetin bittiği gün ya da sonraki 7 gün içinde (VUK 231/5) keserken o günün kurunu kullanırsın; aradaki fark çoğu zaman bir iki gündür, ama büyük tutarlarda mali müşavirinle netleştir.

Örnek: 1.000 USD ve 1.000 EUR, alış ile satış farkı

TCMB'nin 30 Ekim 2026 kurları (bülten 2026/204): USD döviz alış 49,7747, döviz satış 49,8644; EUR döviz alış 55,7149, döviz satış 55,8153. Türkiye'deki bir müşteriye hizmet faturası kestiğini düşün (örnekte KDV oranı yüzde 20 alınmıştır):

1.000 USD'de alış ile satış arasındaki fark matrahta 89,70 TL, 1.000 EUR'da 100,40 TL. Küçük görünür, ama yanlış kurla kesilen her fatura matrahı ve KDV'yi yanlış gösterir. Bu kurlar örnektir; kendi faturan için güncel kuru TCMB'nin kur sayfasından al.

TL tutar faturada nasıl görünür?

VUK 215/2-a: "Kayıt ve belgelerde Türk para birimi kullanılır. Belgeler, Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla, yabancı para birimine göre de düzenlenebilir. Şu kadar ki yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde Türk parası karşılığı gösterilme şartı aranmaz."

Buna göre:

• Türkiye'deki müşteriye dövizli fatura: döviz tutarının yanında kuru ve TL karşılığını göster. GİB'e göre sözleşmede kur yoksa "faturalarda ilgili bedelin T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığına da yer verilmesi" gerekir (özelge 25451).
• Yurt dışındaki müşteriye fatura: yalnızca döviz tutarını yazabilirsin. TL karşılığını da gösterirsen, fatura tarihindeki TCMB döviz alış kuruyla hesaplanan tutarı yazarsın. Her iki durumda da kayıtlarına bu TL tutarla geçersin (özelge 33534).

GİB e-Arşiv Portalı'nda para birimini seçtikten sonra kuru "Döviz-TL kur" alanına yazarsın. GİB'in portal kılavuzuna göre "Fatura Tipi" ile birlikte bu alan, fatura bilgilerinde senin doldurduğun tek alandır; gerisini sistem doldurur. Örnekteki fatura için alana 49,7747 yazarsın. Kılavuz, faturanın görüntüsünde TL karşılığının nasıl göründüğünü anlatmaz. Türkiye'deki müşteriye kestiğin faturada TL karşılığı zorunlu olduğu için onaydan önce taslağı aç ve kontrol et; görünmüyorsa kuru ve TL tutarını not alanına yaz.

Yurt dışındaki müşteriye fatura kesiyorsan fatura tipi, istisna kodu ve alıcı bilgileri için yurt dışına e-Arşiv fatura yazısına bak.

Ödeme sonra gelirse: kur farkı

Faturayı bugünün kuruyla kestin, müşteri bir ay sonra ödedi ve kur değişti. Ne olur?

• Türkiye'deki müşteri: KDV Genel Uygulama Tebliği (III/A-5.3) satıcı lehine çıkan kur farkının KDV matrahına dahil olduğunu söyler. Satıcı müşteriye bir kur farkı faturası keser ve farka, asıl işlemin yapıldığı tarihteki KDV oranını uygular. Fark yalnızca mal ya da hizmet bedeli için hesaplanır; KDV tutarına düşen kur farkı matraha girmez. Kur alıcı lehine değiştiyse, faturayı alıcı satıcıya keser.
• Tebliğin örneği: 1.000 USD'lik teslimde kur teslim günü 4 TL, ödeme günü 4,40 TL; kur farkı (4,40 - 4) x 1.000 = 400 TL ve bu farka o günkü oranla KDV hesaplanır.
• Yurt dışındaki müşteri: GİB'e göre oluşan kur farkı için yurt dışındaki müşteri adına bir belge düzenleme zorunluluğu yoktur; farkı yalnızca kayıtlarına geçersin (özelge 33534).
• Yıl sonu ve geçici vergi dönemlerindeki değerlemeden doğan kur farkları üzerinden KDV hesaplanmaz.

Sık yapılan hatalar

• Satış kurunu kullanmak. Bankadan dolar alırken satış kuru ödersin; fatura için ise alış kuru esastır.
• Bugünün 15.30 kurunu kullanmak. Resmî Gazete'de bugün yayımlanan kur, bir önceki iş gününün kurudur.
• Efektif kuru kullanmak. Efektif kur banknot içindir; fatura bedeli için döviz alış kuru kullanılır.
• Yurt içindeki müşteriye TL karşılığı göstermeden dövizli fatura kesmek. VUK 215'e göre yalnızca yurt dışındaki müşteride bu şart aranmaz.
• Sözleşmeyi atlamak. Sözleşmede kur yazıyorsa faturada o kur kullanılır.

Kuru her ay elle bulmak istemiyorsan

Angaria kuru TCMB'den kendisi alır ve dövizli faturanın taslağını GİB'in e-Arşiv Portalı'nda senin hesabınla hazırlar. Geçen ayın faturasını "Tekrar kes" ile bugünün tarihiyle açtığında kur da yeni tarihe göre gelir; onay yine telefonuna gelen SMS şifresiyle olur.

Sık sorulan sorular

Fatura keserken döviz alış mı, satış mı kullanılır?

TCMB döviz alış kuru kullanılır. KDV Genel Uygulama Tebliği, dövizli bedelin vergiyi doğuran olayın olduğu gün Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB döviz alış kuruyla TL'ye çevrileceğini söyler. Satış kuru yalnızca taraflar sözleşmede öyle kararlaştırdıysa kullanılır.

Euro ya da dolar ile fatura kesilebilir mi?

Evet. VUK 215'e göre fatura yabancı para ile düzenlenebilir. Türkiye'deki müşteride TL karşılığını da göstermek şarttır. Yurt dışındaki müşteriye kesilen faturada TL karşılığı zorunlu değildir.

Hafta sonu ya da bayramda kesilen faturada hangi kur alınır?

TCMB hafta sonu ve resmî tatillerde kur belirlemez; bu yüzden bazı günlerin Resmî Gazete'sinde kur çıkmaz. KDV Genel Uygulama Tebliği, böyle bir günde hangi kurun alınacağını yalnızca mal ihracatı için yazar (önceki ilk Resmî Gazete'deki kur). Hizmet faturası için açık bir hüküm yok; bu durumda hangi kuru alacağını mali müşavirinle netleştir.

Sözleşmede kur yazıyorsa hangisi geçerli?

Sözleşmedeki kur geçerlidir. GİB'e göre taraflar kuru belirlediyse fatura bu kurla kesilir ve TL karşılığı faturada gösterilir. Sözleşmede kur yoksa TCMB döviz alış kuru kullanılır.

Ödeme farklı kurdan gelirse ne yapmalıyım?

Türkiye'deki müşteride kur farkı için ayrıca fatura kesilir ve farka asıl işlemin KDV oranı uygulanır. Kur senin lehine değiştiyse faturayı sen, müşterinin lehine değiştiyse müşteri keser. Yurt dışındaki müşteri için belge gerekmez; fark yalnızca kayıtlara geçer.

---

Bu yazı genel bilgi içindir. Sözleşmeli, avanslı ya da kısım kısım ödenen işlerde kendi durumun için mali müşavirine danış.