Freelancer: serbest meslek makbuzu mu, e-Arşiv fatura mı?
Freelancer olarak hangi belgeyi keseceğini sen seçmezsin; vergi dairesindeki kaydın seçer. Serbest meslek kazancı mükellefiysen her tahsilat için serbest meslek makbuzu (e-SMM) kesersin. Şahıs şirketin varsa, yani ticari kazanç mükellefiysen, fatura kesersin; e-Fatura'ya kayıtlı değilsen bu fatura 2026'da e-Arşiv faturadır.
Aşağıda iki yolun farkını, hangi durumda hangisinin geçerli olduğunu ve yurt dışındaki bir müşteri için ne değiştiğini bir karar tablosuyla anlatıyoruz.
Belgeyi kazanç türün belirler
Gelir Vergisi Kanunu iki kazanç türünü ayırır:
- Serbest meslek kazancı (GVK 65): "Sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması." Avukat, mali müşavir, mimar, doktor gibi meslekler bu gruptadır.
- Ticari kazanç (GVK 37): "Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar." Halk arasında "şahıs şirketi" denen yapı budur: bir gerçek kişinin ticari işletmesi.
Belge bu kayda bağlıdır:
- VUK 236'ya göre serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetine ilişkin her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenler.
- VUK 232'ye göre tüccarlar sattıkları mal ve yaptıkları işler için fatura verir.
Yazılımcı, tasarımcı, çevirmen ya da içerik üreticisiysen işin iki gruba da girebilir. Hangisine girdiğini işe başlarken vergi dairesine yaptığın bildirim belirler. Emin değilsen bunu kendi kendine seçme; işe başlamadan önce mali müşavirinle konuş.
Serbest meslek makbuzu (e-SMM) ne zaman
GİB'in 2026 Serbest Meslek Kazancı Vergi Rehberi'ne göre:
- Vergiden muaf olmayan serbest meslek erbabı, 1 Haziran 2020'den bu yana makbuzlarını elektronik olarak, e-SMM şeklinde düzenler.
- Yeni başlayanlar, işe başladıkları ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar e-SMM uygulamasına girmek zorundadır.
- e-SMM tahsilat anında kesilir: parayı aldığında makbuzu düzenlersin.
- Ödemeyi yapan bir Türk şirketiyse, ödeme sırasında gelir vergisi stopajı keser. Oran genel olarak yüzde 20'dir (GVK 94/2-b). Telif kapsamındaki işlerde (GVK 18) yüzde 17'dir. Stopaj, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür.
e-SMM'yi GİB'in ücretsiz portalından ya da bir özel entegratörden düzenlersin. GİB e-Belge sitesi e-SMM'yi e-Arşiv ile aynı portaldan sunar; sitedeki giriş bağlantısının adı "e-Arşiv (e-SMM, eMM) Portal Girişi".
e-Arşiv fatura ne zaman
Şahıs şirketin varsa fatura kesersin. 2026'da kural şöyle:
- e-Fatura'ya kayıtlı değilsen faturalarını GİB'in e-Arşiv Portalı'ndan e-Arşiv olarak kesersin. 573 Sıra No.lu Tebliğ'e göre 1 Ocak 2026'dan bu yana tutar sınırı yok.
- İşletme defteri tutuyorsan ya da basit usuldeysen 589 Sıra No.lu Tebliğ sana bir yıl daha verdi: 31 Aralık 2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL ve altındaki faturaları kâğıtta kesebilirsin. 1 Ocak 2027'den itibaren hepsi e-Arşiv.
- Fatura, hizmeti yaptığın tarihten itibaren en geç 7 gün içinde kesilir (VUK 231/5). Ödemenin ne zaman geldiğine bakılmaz.
- Sıradan bir hizmet faturasında müşterin gelir vergisi stopajı yapmaz; GVK 94'ün listesinde ticari hizmet bedelleri yoktur. KDV tevkifatı ayrı bir konudur ve bazı işlerde uygulanır.
Ayrıntılar ve tutarlar için: 2026 fatura kesme sınırı ve e-Arşiv zorunluluğu.
Karar tablosu
| Durumun | Keseceğin belge | Ne zaman | Stopaj (Türk şirkete) |
|---|---|---|---|
| Serbest meslek kaydın var (avukat, mimar, mali müşavir; ya da vergi dairesine serbest meslek olarak bildirdiğin yazılım, tasarım, danışmanlık) | e-SMM | Her tahsilatta | Var: genel olarak yüzde 20 |
| Şahıs şirketin var, e-Fatura'ya kayıtlı değilsin | e-Arşiv fatura | Hizmetten sonra en geç 7 gün içinde | Gelir vergisi stopajı yok |
| Şahıs şirketin var, işletme defteri ya da basit usul, fatura 3.000 TL ve altı | 2026 sonuna kadar kâğıt ya da e-Arşiv fatura | Hizmetten sonra en geç 7 gün içinde | Gelir vergisi stopajı yok |
| Şirketin ya da şahıs şirketin e-Fatura'ya kayıtlı, alıcı da kayıtlı | e-Fatura | Hizmetten sonra en geç 7 gün içinde | Gelir vergisi stopajı yok |
| Şirketin ya da şahıs şirketin e-Fatura'ya kayıtlı, alıcı kayıtlı değil (yurt dışındaki müşteri dahil) | e-Arşiv fatura | Hizmetten sonra en geç 7 gün içinde | Gelir vergisi stopajı yok |
| Vergi kaydın yok, arada bir (arızi) iş yapıyorsun | Fatura ya da e-SMM kesmezsin; ödemeyi yapan Türk şirketi stopaj keser | Var. 2026'da arızi kazancın 350.000 TL'yi aşmazsa bu stopaj nihai vergidir |
Son satırdaki 350.000 TL, GİB'in 2026 rehberindeki arızi serbest meslek kazancı istisna haddidir. Düzenli çalışıyorsan vergi kaydı açman gerekir. Belge tarafında VUK 234, tüccarların ve defter tutan serbest meslek erbabının, belge düzenleme zorunluluğu olmayanlara yaptırdıkları işler için gider pusulası düzenleyeceğini söyler. Senin durumunda hangi belgenin düzenleneceğini işi yaptıranın mali müşavirine sor.
Yurt dışındaki müşteri için ne değişir
Örnek: Amerika'daki bir müşteriye ayda 3.000 USD'lik yazılım işi yapıyorsun.
- Şahıs şirketiysen: Faturayı e-Arşiv olarak kesersin. Alıcının Türk vergi numarası olmadığı için portalda VKN alanına genellikle 2222222222 yazılır. Hizmet ihracatında fatura tipi "İstisna" seçilir. Dolar ile kestiğin faturada kur, KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre TCMB döviz alış kurudur. Adımlar: yurt dışına e-Arşiv fatura
- Serbest meslek erbabıysan: Parayı aldığında e-SMM kesersin. Stopajı GVK 94'te sayılanlar yapar: Türkiye'deki kamu idareleri, şirketler, ticaret ve serbest meslek erbabı gibi. Yurt dışındaki müşterinin ödemesinde stopaj olup olmadığını ve e-SMM'yi dövizle nasıl düzenleyeceğini mali müşavirinle netleştir. Kazancının vergisini yıllık beyannamede ödersin.
İki yolda da genç girişimci istisnası vardır. GİB rehberine göre ilk kez mükellef olan ve o tarihte 29 yaşını doldurmamış olanlar, ticari ya da mesleki kazançlarının 2026 için 400.000 TL'ye kadar olan kısmında üç yıl gelir vergisi ödemez. Bu istisna stopajı etkilemez.
Hangi yolda bir uygulama işine yarar
Açık söyleyelim: Angaria yalnızca e-Arşiv fatura keser. e-SMM kesmez, e-Fatura da kesmez. GİB'in e-Arşiv Portalı'nı senin hesabınla kullanır; fatura GİB'de kesilir ve SMS şifresiyle onaylanır. Şahıs şirketin varsa ve her ay aynı müşterilere fatura kesiyorsan işine yarar: müşterilerini saklar, kuru TCMB'den alır, İngilizce ya da iki dilli PDF hazırlar. Serbest meslek erbabıysan bu uygulama sana göre değil; e-SMM için GİB'in portalını ya da bir entegratörü kullan.
Sık sorulan sorular
Freelancer fatura kesebilir mi?
Vergi kaydın ticari kazançsa (şahıs şirketi) evet, fatura kesersin; 2026'da bu çoğunlukla e-Arşiv faturadır. Serbest meslek kazancı kaydın varsa fatura değil, serbest meslek makbuzu (e-SMM) kesersin. Vergi kaydın yoksa ikisini de kesmezsin; arada bir yaptığın işte ödemeyi yapan Türk şirketi stopaj keser.
Şahıs şirketi serbest meslek makbuzu kesebilir mi?
Hayır. VUK 236'ya göre serbest meslek makbuzunu serbest meslek erbabı düzenler. Şahıs şirketi ticari kazanç mükellefidir ve VUK 232'ye göre fatura keser. Belgenin türünü işin adı değil, vergi dairesindeki kaydın belirler.
Şahıs şirketi e-Fatura mükellefi mi?
Kendiliğinden değil. 535 Sıra No.lu Tebliğ'e göre brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olanlar (internetten satış yapanlarda 500.000 TL) e-Fatura'ya geçmek zorundadır. Bu sınırın altındaysan e-Fatura'ya kayıtlı değilsin ve faturalarını e-Arşiv olarak kesersin.
Serbest meslek makbuzu ile fatura arasındaki fark ne?
Makbuz tahsilat anında, fatura ise hizmetten sonra en geç 7 gün içinde kesilir. Türk bir şirket serbest meslek ödemesinden genel olarak yüzde 20 gelir vergisi stopajı keser; sıradan bir hizmet faturasında bu stopaj yoktur. İkisi de GİB'in portalından düzenlenebilir.
Serbest meslekten şahıs şirketine geçebilir miyim?
İşin niteliği değişirse mükellefiyet türün de değişebilir; bu, vergi dairesine yapılan bir değişiklik bildirimiyle olur. GİB rehberine göre iş değişikliği, değişiklik tarihinden itibaren 1 ay içinde bildirilir. Hangi türün sana uyduğuna mali müşavirinle birlikte karar ver.
Bu yazı genel bilgi içindir ve 2 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanır. Mükellefiyet türü ve stopaj kişiye göre değişir; kendi durumun için mali müşavirine danış.